Logo Polskiego Radia
Print

Gen. Wojciech Jaruzelski nie żyje

PR dla Zagranicy
Katarzyna Gizińska 25.05.2014 17:02
W Warszawie, po długiej chorobie, zmarł generał Wojciech Jaruzelski. Miał 90 lat.

W czasach PRL był między innymi, premierem, przewodniczącym Rady Państwa i ministrem obrony narodowej. Odpowiedzialny za wprowadzenie w 1981 roku w Polsce stanu wojennego. Po transformacji ustrojowej w latach 1989-1990 był prezydentem wybranym przez Zgromadzenie Narodowe.

Od trzech lat generał chorował na chłoniaka, nowotwór złośliwy. Przeszedł chemioterapię, jego stan zdrowia stale się pogarszał.

Generał Jaruzelski był oskarżony o współudział w krwawym stłumieniu robotniczych wystąpień na Wybrzeżu w 1970 roku. Jako minister obrony narodowej odpowiadał też za udział polskiego wojska w inwazji na Czechosłowację w 1968 roku, mającej na celu stłumienie "Praskiej Wiosny". W latach 1967-1968, należąc do kierownictwa resortu obrony, był współodpowiedzialny za usunięcie z armii i degradację blisko 1300. oficerów pochodzenia żydowskiego. Było to częścią antysemickich działań władz, których kulminacją stały się wydarzenia Marca'68.

Większość Polaków kojarzy jednak jego nazwisko głównie ze stanem wojennym, który wprowadził 13 grudnia 1981 roku i stanął na czele Wojskowej Rady Ocalenia Narodowego.

Przeciwko generałowi toczył się proces dotyczący wprowadzenia stanu wojennego. Był w nim oskarżony o zbrodnię komunistyczną, polegającą na kierowaniu "związkiem przestępczym o charakterze zbrojnym, mającym na celu popełnianie przestępstw". Ponadto postawiono mu zarzut podżegania członków Rady Państwa PRL do przekroczenia ich uprawnień poprzez uchwalenie dekretów o stanie wojennym, wbrew obowiązującej wówczas Konstytucji. Od dłuższego czasu generał Jaruzelski był wyłączony z procesu, ze względu na zły stan zdrowia. Podobnie jak w procesie dotyczącym odpowiedzialności za wydarzenia na Wybrzeżu w grudniu 1970 roku. Wojciech Jaruzelski, wtedy minister obrony narodowej, wydał rozkaz użycia broni palnej wobec demonstrantów. Zginęło wówczas kilkadziesiąt osób.

Wojciech Jaruzelski urodził się 6 lipca 1923 roku w Kurowie. Po wybuchu drugiej wojny światowej znalazł się na Litwie, skąd został deportowany na Syberię. Nie dostał się do armii tworzonej w ZSRR przez generała Władysława Andersa. Ukończył sowiecką szkołę oficerską i wrócił do Polski z armią generała Zygmunta Berlinga.

W latach 1945-1947 brał udział w zwalczaniu niepodległościowego podziemia i partyzantki ukraińskiej. W 1947 roku wstąpił do Polskiej Partii Robotniczej i szybko awansował w strukturach Ludowego Wojska Polskiego. W 1956 roku został najmłodszym generałem LWP. W latach 1962-1968 był wiceministrem obrony narodowej. W 1964 roku został członkiem Komitetu Centralnego PZPR.

W 1968 roku objął funkcję ministra obrony narodowej. Był odpowiedzialny za udział LWP w interwencji w Czechosłowacji w 1968 roku. Miał współudział w stłumieniu robotniczych protestów na Wybrzeżu w 1970 roku. Po objęciu funkcji I Sekretarza KC PZPR przez Edwarda Gierka został członkiem Biura Politycznego tej partii.

W 1981 stanął na czele rządu. W tym samym roku został też I sekretarzem KC PZPR. 13 grudnia 1981 roku wprowadził stan wojenny i stanął na czele WRON.

W 1985 ustąpił ze stanowiska premiera i objął funkcję przewodniczącego Rady Państwa. W 1989 roku był inicjatorem rozmów Okrągłego Stołu, w trakcie których uzgodniono między innymi, przywrócenie urzędu prezydenta. W 1989 roku został wybrany na ten urząd i pełnił go do grudnia 1990 roku, kiedy to głową państwa został Lech Wałęsa.

W każdą rocznicę ogłoszenia stanu wojennego przed domem generała Jaruzelskiego w Warszawie odbywały się demonstracje jego przeciwników, a czasem - kontrmanifestacje osób popierających tamtą decyzję.

IAR/KG

Print
Copyright © Polskie Radio S.A O nas Kontakt